Nə baş verdi
Ölkəni dəyişdirən gecə
1980-ci illərin sonunda Azərbaycan getdikcə artan gərginlik içində yaşayırdı: Qarabağ münaqişəsi, qaçqın axını və sovet hakimiyyətinin böhranı müstəqillik uğrunda kütləvi hərəkat doğurdu. 1990-cı il yanvarına qədər xalq hərəkatı ilə İttifaq mərkəzi arasındakı qarşıdurma son həddə çatdı.
Fövqəladə vəziyyət elan edildikdən sonra, 20 yanvara keçən gecə Sovet Ordusunun böyük qüvvələri Bakıya daxil oldu. Şəhər onları barrikadalar və canlı zəncirlərlə qarşıladı; dinc sakinlərə qarşı güc tətbiqi bu gecəni Azərbaycanın Qara Yanvar kimi xatırladığı faciəyə çevirdi.
Xronologiya
1988
Qarabağ münaqişəsi kəskinləşir. Azərbaycana qaçqın axınları başlayır; cəmiyyətdə narazılıq artır və milli haqlar uğrunda hərəkat yüksəlir.
1989
Azərbaycan Xalq Cəbhəsi güclənir. Bütün respublika boyunca islahatlar, suverenlik və zorakılıqdan müdafiə tələbi ilə kütləvi mitinqlər keçirilir.
Yanvar 1990
Bakıdakı vəziyyət son həddə qədər gərginləşir. İttifaq rəhbərliyi qoşunların yeridilməsi qərarını qəbul edir, fövqəladə vəziyyətin elanına hazırlıq gedir.
19 Yanvar
Axşam televiziyanın energetik bloku sıradan çıxarılır — şəhər rəsmi yayımsız qalır. İttifaq mərkəzi Bakıda fövqəladə vəziyyət elan edir.
20 Yanvar gecəsi
Sovet Ordusunun hissələri barrikadaları sökərək Bakıya daxil olur. Dinc sakinlər atəş və tankların tırtılları altında həlak olur; yüzlərlə insan yaralanır.
22 Yanvar
Həlak olanların dəfni ümumxalq matəminə çevrilir. Yüz minlərlə bakılı şəhidləri buxtanın üzərindəki yüksəkliyə — gələcək Şəhidlər Xiyabanına yola salır.
1991
Azərbaycan dövlət müstəqilliyini bərpa edir. Qara Yanvar azadlığa gedən yolun rəmzlərindən birinə çevrilir.
1994
Azərbaycan parlamenti hadisələrə tam siyasi-hüquqi qiymət verir. 20 Yanvar rəsmi olaraq Ümumxalq Hüzn Günü kimi təsbit edilir.
«Şəhidlər ölmür — onlar özlərini xatırlayan xalqla birlikdə qalır».Xalq yaddaşı
Miqyas
147
həlak olan (rəsmi məlumatlara görə)
800+yaralı
26 000hərbi qulluqçu cəlb edilmişdi
1991müstəqilliyin bərpa olunduğu il